Δεκελείας & Ξενοφώντος 19, Αχαρνές Αττικής

 Επικοινωνία
210 24 60 232 - 694 28 55 459

Σχολική ετοιμότητα

Είναι γνωστό πως η μετάβαση ενός παιδιού από το νηπιαγωγείο στην Α΄ Δημοτικού είναι μία αρκετά αγχωτική διαδικασία, τόσο για τους γονείς όσο και για τα παιδιά. Σε αυτό το άρθρο θα μιλήσουμε για τις δεξιότητες που θα πρέπει να έχει κατακτήσει ένα παιδί μέχρι την φοίτησή του στην Α΄ Δημοτικού. Η προσέγγισή μας θα είναι ολιστική & θα περιλαμβάνει την κοινωνικοσυναισθηματική, γλωσσική, γνωστική και κινητική ανάπτυξη του παιδιού. (Οι πληροφορίες αφορούν το μέσο όρο τυπικής ανάπτυξης).

  

Βασικά κριτήρια σχολικής ετοιμότητας από την ψυχοσυναισθηματική σκοπιά

Σύμφωνα με τη λογική του δείκτη νοημοσύνης, <<έξυπνος μαθητής>>, θεωρείται αυτός που λέει απ΄έξω το μάθημα, που γράφει χωρίς λάθη & που αποκτά εύκολα γνώσεις. Το πώς νιώθει, πώς αντιδρά ως παιδί, κανένας δείκτης νοημοσύνης δεν μπορεί να το δείξει.

Τα βασικά χαρακτηριστικά της ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης ενός παιδιού κατά την ένταξή του στην Α΄ Δημοτικού αφορούν στο τρίπτυχο της συναισθηματικής νοημοσύνης, της συναισθηματικής ωριμότητας και της συναισθηματικής ετοιμότητας και μπορούν να κατηγοριοποιηθούν ως εξής:

Συναισθηματική νοημοσύνη 

Η ικανότητα να ερμηνεύει κανείς τα συναισθήματα των άλλων & να διαχειρίζεται διαπροσωπικές σχέσεις και αλληλεπιδράσεις. Η ικανότητα για λογικό έλεγχο συναισθημάτων για χειρισμό της συναισθηματικής ζωής με τη νοημοσύνη. Η ικανότητα να γνωρίζει κανείς πότε βιώνει ένα συναίσθημα, να μπορεί να κατονομάσει τα συναισθήματα του άλλου αλλά και να αναγνωρίζει και να είναι ευαίσθητο στην εκδήλωση των συναισθημάτων των άλλων (Goleman, 1995).

Συναισθηματική ωριμότητα

Συναισθηματική (αλλιώς ψυχοκοινωνική) ωριμότητα είναι η ικανότητα προσαρμογής ενός παιδιού στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος, η οποία εξαρτάται από τα ατομικά χαρακτηριστικά του παιδιού σε συνδυασμό με την διαπαιδαγώγησή του. 

Συναισθηματική ετοιμότητα

Επτά είναι τα συστατικά στοιχεία της συναισθηματικής ετοιμότητας σύμφωνα με τον Gottman.J., 1997:

Εμπιστοσύνη: αίσθηση ελέγχου και άνεσης του παιδιού πάνω στο σώμα του και στη συμπεριφορά του.

Περιέργεια: η εντύπωση πως η ανακάλυψη και οι καινούριες ιδέες του θα είναι θετικές και θα προσφέρουν ικανοποίηση.

Πρόθεση: Περιέχει την αίσθηση επιδεξιότητας και αποτελεσματικότητας.

Αυτοέλεγχος: ικανότητα του παιδιού να συντονίζει και να ελέγχει τη δράση του με τρόπους κατάλληλους προς την ηλικία του.

Αρμονικότητα: ικανότητα του παιδιού να σχετίζεται με τους άλλους, έχοντας άμεση κατανόηση και συναίσθημα για την κατάστασή τους.

Ικανότητα επικοινωνίας: επιθυμία και ικανότητα του παιδιού να ανταλλάσσει, με τρόπο λεκτικό κυρίως, ιδέες και συναισθήματα με τους συνομηλίκους του.

Συνεργασιμότητα: η δεξιότητα & η συναισθηματική ωριμότητα να συνεργάζεται στις ομαδικές δραστηριότητες.


Συνοψίζοντας, κατά την ένταξη στο Δημοτικό σχολείο, το παιδί θα πρέπει να έχει κατακτήσει σε συναισθηματικό επίπεδο τα εξής: 

  • Την ικανότητα αναγνώρισης των συναισθημάτων του
  • Την ικανότητα εξωτερίκευσης των συναισθημάτων του 
  • Την ικανότητα ρύθμισης / διαχείρισης των συναισθημάτων του
  • Την ικανότητα ενσυναίσθησης 
  • Βασικές ικανότητες διαχείρισης σχέσεων (π.χ διαχείριση συγκρούσεων, επικοινωνία, ομαδικότητα, συνεργατικότητα)
  • Να έχει αρχίσει να αναπτύσσει την ικανότητα στρατηγικών για την επίλυση προβλημάτων της καθημερινής ζωής
  • Να μπορεί να διαχωρίζει το φανταστικό από το πραγματικό
  • Να αντέχει την πίεση και να είναι σε θέση να ζητήσει βοήθεια, αν χρειαστεί
  • Να μπορεί να διαχειριστεί την ματαίωση

 

Βασικά κριτήρια σχολικής ετοιμότητας από Λογοθεραπευτικής σκοπιάς

Οι βασικοί τομείς και έννοιες που θα πρέπει να αξιολογηθούν από έναν Λογοθεραπευτή είναι οι εξής:

i. Κατανόηση λόγου

  • ακολουθεί σύνθετες οδηγίες 
  • παρακολουθεί και κατανοεί ιστορίες κατάλληλες για την ηλικία του
  • παρακολουθεί και κατανοεί μία απλή συνομιλία
  • κατανοεί ανέκδοτα και γρίφους
  • κατανοεί απλά λογοπαίγνια

ii. Έκφραση λόγου

  • χρησιμοποιεί προτάσεις που περιλαμβάνουν δύο ή περισσότερες ιδέες
  • χρησιμοποιεί περιγραφική γλώσσα
  • γνωρίζει απ΄ έξω και απαγγέλλει κάποια κοινά ποιηματάκια και τραγούδια
  • προσποιείται, δημιουργεί και συνθέτει τραγούδια ή ιστορίες
  • αφηγείται ιστορίες ή καθημερινές εμπειρίες
  • κάνει ερωτήσεις και εκφράζει την περιέργεία του
  • εκφράζει ιδέες, έτσι ώστε οι άλλοι να μπορούν να τις καταλάβουν
  • απαντάει σε ερωτήσεις με ναι ή όχι
  • απαντάει σε ανοιχτές ερωτήσεις
  • απαντάει σε ερωτήσεις που εισάγονται με τί, πώς, πού, πότε, γιατί
  • συμμετέχει σε συζητήσεις
  • κάνει έναρξη συζήτησης
  • κάνει σωστή χρήση πληθυντικού αριθμού, αντωνυμιών και χρόνων
  • χρησιμοποιεί αντίθετες έννοιες για να συγκρίνει πράγματα
  • μιλάει για πράγματα που πρόκειται να συμβούν καθώς & πράγματα που έχουν ήδη συμβεί
  • η ομιλία του είναι πλήρως κατανοητή

iii. Πραγματολογικές δεξιότητες

  • συστήνεται σε τρίτους
  • χαιρετάει κατά την είσοδο / έξοδο από κάποιο χώρο
  • έχει βλεμματική επαφή
  • κάνει έναρξη διαλόγου, τον διατηρεί και διατηρεί το θέμα αυτού
  • χρησιμοποιεί εκφράσεις προσώπου σε κάποιο βαθμό
  • προσαρμόζεται σε μη οικείες συνθήκες
  • ακολουθεί κανόνες

iv. Μνήμη

  • καλή ακουστική και οπτική μνήμη (έως 6 λέξεις - εικόνες ανάκληση)

v. Χωρικές έννοιες

  • αναγνωρίζει τη θέση αντικειμένων και του σώματός του
  • τοποθετεί αντικείμενα στο χώρο
  • αναγνωρίζει τις εξής έννοιες: πάνω - κάτω, μέσα - έξω, μπροστά - πίσω, κοντά - μακριά, ανάμεσα / μεταξύ, δεξία - αριστερά, πρώτο - τελευταίο

vi. Χρονικές έννοιες

  • αντιλαμβάνεται τις έννοιες: πρωί - μεσημέρι - βράδυ, πριν - τώρα - μετά, χθες - σήμερα - αύριο
  • λέει τις ημέρες τις εβδομάδας με τη σειρά
  • γνωρίζει τις εποχές του χρόνου & τις συνδέει με τα αντίστοιχα καιρικά φαινόμενα

 

Βασικά κριτήρια σχολικής ετοιμότητας υπό το πρίσμα της Εργοθεραπείας

Σύμφωνα με τα στάδια ανάπτυξης, ένας Εργοθεραπευτής θα πρέπει να ελέγξει την λεπτή & αδρή κινητικότητα, τις γνωστικές δεξιότητες, συμπεριλαμβανομένου και της οπτικής αντίληψης, την αυτονομία σε δραστηριότητες καθημερινής ζωής του παιδιού και τέλος την κοινωνική του ανάπτυξη (συμμετοχή στο παιχνίδι).

Δραστηριότητες καθημερινής ζωής

  • Για τη φοίτηση ενός παιδιού στην Α΄ Δημοτικού, θα πρέπει:
  1. το παιδί να είναι αυτόνομο στην τουαλέτα
  2. να γνωρίζει & να τηρεί κανόνες υγιεινής
  3. να μπορεί να σκουπίζει τη μύτη του με χαρτομάντηλο
  4. να μπορεί να φάει αυτόνομα
  5. να καταφέρνει να μαζεύει τα πράγματά του, τοποθετώντας τα, παράλληλα στη τσάντα του

Κινητικός τομέας

1. Αδρή κίνητικότητα

  • οι ισορροπιστικές αντιδράσεις έχουν ολοκληρωθεί
  • συμμετοχή σε παιχνίδια ψυχοκινητικής (δοκοί ισορροπίας, κορίνες, στεφάνια, εμπόδια κ.α)
  • να μπορεί να κάνει τούμπες, σκοινάκι, να παίζει παιχνίδια με μπάλες οργανωμένα, να κάνει πηδηματάκια και κουτσό
  • να μπορεί να παίξει ρακέτα χτυπώντας τη μπάλα
  • να κάθεται σε τραπεζάκι, χωρίς να σηκώνεται
  • να έχει σωστή στάση σώματος στη καθιστή θέση (δεν ξαπλώνει στη καρέκλα ή να στηρίζει το κεφάλι στο τραπέζι κ.α)

2. Λεπτή κινητικότητα

  • να έχει τριποδική λαβή 
  • να μπορεί να χρησιμοποιεί τα είδη γραφής
  • να έχει καλό χειρισμό ψαλιδιού (κόβει γεωμετρικά σχήματα, μικρές αστοχίες είναι πιθανές)
  • να μπορεί να εκτελέσει δραστηριότητες που απαιτούν λεπτές κινήσεις δακτύλων (π.χ να ανοίξει & να κλείσει το φερμουάρ της τσάντας του, να βάλει & να βγάλει τα βιβλία του, να ανοίξει & να κλείσει τη κασετίνα του ενώ παράλληλα να βγάζει και να τοποθετεί σωστά εντός της τα μολύβια τις γόμες κ.α)

3. Γραφοκινητικότητα

  • καλός οπτικοκινητικός συντονισμός
  • ζωγραφίζει εντός πλαισίου
  • αντιγράφει σχήματα, σύμβολα, αριθμούς & γράμματα
  • μπορεί να γράψει το όνομά του 
  • μπορεί να αντιγράψει ακόμη και λέξεις

4. Γραφο-φωνολογική ενημερότητα

  • αναγνωρίζει μεμονωμένα τα κεφαλαία φωνήματα του αλφάβητου
  • αναγνωρίζει το πρώτο και το τελευταίο φώνημα λέξης
  • εντοπίζει μεμονωμένα φωνήματα μέσα σε λέξεις
  • αναγνωρίζει το πλήθος των συλλαβών μίας λέξης (συλλαβική επίγνωση)

Γνωστικός τομέας

  • γνωρίζει ποσοτικές και προμαθηματικές έννοιες (μικρό-μεγάλο, ψηλό-κοντό, στενό-φαρδύ κ.α)
  • αναγνωρίζει και ονομάζει τα 3 βασικά σχήματα (κύκλο, τρίγωνο, τετράγωνο), κάποια παιδιά γνωρίζουν περισσότερα
  • μετράει ως το 20
  • αναγνωρίζει τους αριθμούς ως το 10 και τους βάζει σε λογική σειρά
  • αναγνωρίζει και ονομάζει όλα τα γράμματα της αλφαβήτας
  • λέει αστεία
  • γνωρίζει τη διεύθυνση του σπιτιού του

Οπτική αντίληψη

  • επιλύει παζλ μέχρι 100 κομμάτια
  • επιλύει περίπλοκους λαβυρίνθους
  • αντιγράφει από το πίνακα, χωρίς ιδιαίτερα λάθη
  • αντιγράφει από το βιβλίο στο τετράδιό του

Κοινωνική ανάπτυξη (παιχνίδι)

  • συμμετέχει ενεργά σε ομαδικά παιχνίδια με συνομηλίκους
  • μπορεί να τηρήσει σύνθετους κανόνες παιχνιδιών
  • παίζει ρόλους σε θεατρικά παιχνίδια
  • παίζει παιχνίδια μίμισης ή παντομίμας
  • εξηγεί κανόνες παιχνιδιών
  • τηρεί κανόνες παιχνιδιών
  • απολαμβάνει να παίζει επιτραπέζια παιχνίδια
  • χαιρετάει από μακριά
  • προσπαθεί να τηρήσει κανόνες διαλόγου (δεν διακόπτω, περιμένω τη σειρά μου, σηκώνω το χέρι για να πώ ή να ζητήσω κάτι εντός της τάξης.


Αν κάποιο παιδί δεν έχει κατακτήσει πολύ μικρό μέρος των παραπάνω δεξιοτήτων, δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να προχωρήσει στην Α΄ Δημοτικού, αλλά καλό θα ήταν να αξιολογηθεί πρώτα από έναν ειδικό. Ωστόσο αν υπολείπεται στα περισσότερα από αυτά, δεν θα μπορεί να ανταποκριθεί στις σχολικές του υποχρεώσεις με συνέπεια η σχολική του επίδοση να είναι χαμηλή. Έτσι θα δημιουργήσει χαμηλή αυτοεκτίμηση, πιθανές μαθησιακές δυσκολίες. Επίσης είναι πιθανό να παρουσιάσει άρνηση για το σχολείο, απείθαρχη συμπεριφορά ή και ψυχοσωματικά προβλήματα. Σε περίπτωση που εντοπίσουμε έγκαιρα τις αδυναμίες του παιδιού τότε ξεκινά το θεραπευτικό πρόγραμμα για να καλύψει τις δυσκολίες του και να ενταχθεί ομαλά στην Α΄ Δημοτικού. Αν ο χρόνος είναι μικρός & οι δυσκολίες μεγάλες, τότε προτείνεται η επαναφοίτηση του παιδιού στο Νήπιαγωγείο. Σημειώνεται πως είναι προτιμότερο να επαναφοιτήσει ένα παιδί στο Νήπιαγωγείο, παρά να προχωρήσει στην Α΄  Δημοτικού και να βιώσει εκεί την αποτυχία (κακή επίδωση, αποκλεισμό, κοροϊδία) και συνάμα να μην μπορεί να καλύψει τις αδυναμίες του.

Το Έργο αγάπης διαθέτει καταρτισμένους, εξειδικευμένους και με πολύχρονη εμπειρία ειδικούς θεραπευτές και αναλαμβάνει μέσα από εξατομικευμένα προγράμματα θεραπειών, να αποκαταστήσει τις όποιες, από τις παραπάνω δυσκολίες παρουσιάζονται σε ένα παιδί. Για οποιαδήποτε πληροφορία επιθυμείτε, καλέστε μας για να κλείσετε ένα ραντεβού μαζί μας.


Από την Διεπιστημονική ομάδα του Έργο αγάπης 


Υπεύθυνη: Εργοθεραπεύτρια Μαρινέλη Ανδρονίκη

Ψυχολόγος Λίζα Αγγελική

Λογοθεραπεύτρια Ανυφαντή Έλενα


Έργο αγάπης, Δεκελείας & Ξενοφώντος, Αχαρνές (Μενίδι)

Στόχος του Κέντρου μας

Είναι τα παιδιά και οι έφηβοι να επιτύχουν την μέγιστη αυτονομία στους τομείς λειτουργικής ενασχόλησης (δραστηριότητες καθημερινής ζωής, σχολείο, παιχνίδι) μέσα από την έγκυρη διάγνωση & τις πλέον σύγχρονες μεθόδους παρέμβασης που εφαρμόζουμε. Παράλληλα συμβάλλουμε στην στήριξη της οικογένειας παρέχοντας συμβουλευτική γονέων & workshops.

ergoagapis.gr

Έργο αγάπης... Έργο έμπνευσης & δημιουργίας!
Έργο φροντίδας, κατανόησης, αλληλεγγύης. Έργο ζωής!